4 điểm khác nhau giữa viết bài PR và viết báo

Tất nhiên bài báo sẽ khác với bài PR đơn thuần. Viết bài PR và viết báo vì vậy cũng khác nhau. Mình có cơ hội được tiếp xúc với nhiều nhà báo, có thời gian cũng hợp tác với các nhà báo viết bài PR cho doanh nghiệp.

Tính ra thì 2 ngành nghề này khá gần với nhau về hạng mục công việc. Và mình cũng gặp nhiều nhà báo chuyển sang làm PR khá thành công, đặc biệt là nhà báo kinh tế. Họ vừa có sẵn mối quan hệ với các anh em báo chí, vừa có kiến thức rộng và kỹ năng viết bài, chỉ cần học thêm một khóa học về marketing và thương hiệu là đủ khả năng làm tốt trong lĩnh vực PR.

viết bài pr khác viết báo, bài báo và bài pr,

Tuy nhiên, không phải nhà báo nào cũng có thể chuyển sang viết bài PR được, hoặc ngược lại người làm PR chuyển hướng sang làm báo. Và thực sự mà mình thấy là, một nhà báo càng giỏi nghề lại càng khó chuyển nghề. Sự khác nhau nằm ở trong cách tư duy vấn đề về một sự việc, mà tư duy trong viết báo lại rất khác so với viết PR.

Trong bài viết này, mình sẽ chỉ đề cập đến sự khác nhau giữa việc viết một bài báo và viết một bài PR.

4 điểm khác nhau giữa viết bài PR và viết báo

1. Viết báo luôn khách quan, viết PR lại cần sự chủ quan vừa đủ:

Đó là vì, khi viết báo, nhà báo đang viết về một chủ đề mang tính thời sự, đang “nóng” để thu hút sự chú ý của dư luận. Vấn đề thì luôn có mổ xẻ quá khứ, hiện tại và tương lai, tích cực và tiêu cực, xẻ ngang xẻ dọc mà không cần ngại ngần chi.

Còn viết bài PR, dù cố gắng viết cho giống một bài báo cách mấy (tức là vẫn đề cập bối cảnh chung, các tên đối thủ cạnh tranh chung), thì người PR vẫn phải “Tốt khoe, xấu che” khi nói về những vấn đề chung của thị trường mà có liên quan trực tiếp đến thương hiệu. Nói quá lên về mặt tốt và nói giảm nói tránh về mặt xấu để điều hướng dư luận có “thiện cảm” với thương hiệu của mình.

2. Đối tượng của nhà báo là độc giả, đối tượng của người viết bài PR là người cần truyền thông:

Độc giả ở đây là every one, thuộc mọi tầng lớp, công việc khác nhau. Do đó, nội dung bài báo phải mang tính phổ quát, gần gũi dễ hiểu và quy về một mẫu số chung.

Dù vấn đề đó có chuyên biệt cách mấy, tức là chỉ gặp ở ngành đó, thì cũng phải phân tích so sánh để quy nó về phạm vi mà mọi người đều có thể hiểu. Còn người viết bài PR chỉ quan tâm đến đối tượng mà họ tiếp cận (có thể là khách hàng, nhà đầu tư, cổ đông, nhân sự, v.v…).

Do đó, họ có xu hướng nói sâu hơn về một vấn đề mà đối tượng đó đặc biệt am hiểu, quan tâm, hứng thú (tất nhiên là vấn đề tích cực của thương hiệu).

3. Mục đích của bài viết

Mục đích của nhà báo là cung cấp vấn đề chính mà nhiều độc giả quan tâm, mục đích của người viết bài PR là thông điệp truyền thông.

Mà thường là, nội dung chính nhiều người quan tâm thường là vấn đề giật gân, mới mẻ hoặc ảnh hưởng mạnh đến cộng đồng (liên quan đến nhiều người thì mới thu hút được nhiều người), nếu là vấn đề tiêu cực thì càng tốt vì lúc đó mọi người sẽ chú ý và chịu khó share bài hơn.

Nên có một số nhà báo hay thích làm chuyện bé xé ra to, nói quá lên để câu view. Còn bài PR thì tập trung vào đối tượng và thông điệp truyền thông, nên nội dung phải chắt lọc, cụ thể và dễ hiểu và cũng phải “câu” view, nhưng là view đối tượng liên quan, nên phải am hiểu insight mới viết được.

Mình hay chia sẻ, viết bài PR là giải quyết được vấn đề của đối tượng bằng thông điệp truyền thông. Phần này mình sẽ chia sẻ rõ hơn nếu có dịp vì nó liên quan đến tư duy truyền thông.

4. Bài báo cung cấp thông tin, bài PR phân tích thông tin.

Một nhà báo kinh tế thường viết về nhiều lĩnh vực kinh doanh, ngành nghề khác nhau, nên độ sâu về một ngành nào đó thường không nhiều.

Ngược lại PR sẽ am hiểu rất sâu “Thâm cung bí sử” của ngành đó, nên thường bị mắc chứng “ham viết” cho đã cái tay. Do đó, các nhà báo thường chỉ dừng lại ở cung cấp thông tin và đưa ra đánh giá, nhận định từ các chuyên gia trong ngành.

Còn các bạn PR thường muốn kể nhiều hơn, phân tích nhiều hơn dựa trên một sự việc, đưa ra lý do thế này nên kết quả phải thế kia, để người đọc đọc xong có thể hiểu rõ được vấn đề, cũng như thông điệp mà người PR muốn truyền tải.

Sơ lược nhiêu đó là đủ để các bạn tự phân biệt một bài là PR hay bài báo chính thống trên các trang báo hiện nay rồi. Không tính đến các bài PR lộ liễu (dân trong ngành hay gọi là Advertorial), mình chỉ đề cập ở đây là những dạng bài viết Editorial với văn phong như một bài báo nhưng thực chất là PR.

4 điểm khác nhau giữa viết bài PR và viết báo

Tại sao mình lại viết bài này?

Mình là người làm về PR. Viết bài này chẳng khác nào “Vạch áo cho người xem lưng”. Thực ra đây là những trải nghiệm mình góp nhặt được trong quá trình làm nghề thôi chứ không phải kiến thức trong các giáo trình hàn lâm gì.

Quan điểm nghề của mình đơn giản lắm, khi viết ra như vậy, mình không chỉ hệ thống được kinh nghiệm của mình, mà còn có thể giúp ích được cho các bạn trẻ nếu muốn theo đuổi trong lĩnh vực này.

Hơn nữa, mình cũng muốn thay đổi quan niệm của các bạn độc giả: không phải cứ bài báo là có giá trị, còn bài PR là không có giá trị. Quan trọng là mục tiêu và đối tượng khác nhau, nên mỗi đối tượng sẽ thẩm thấu đề tài và đánh giá theo một cách khác nhau.

Có những lúc mình thích đọc bài PR hơn, vì bài viết cung cấp nhiều phân tích sắc bén giúp mình có cái nhìn rõ hơn về thị trường (tất nhiên cũng phải chọn lọc thông tin). Một bài PR hay là bài có tính logic, tư duy mạch lạc, phân tích vấn đề rõ ràng và sau khi đọc xong, người đọc hiểu được vấn để cần truyền tải.

Không cần phải “Đao to búa lớn” mới là viết bài PR đâu nè!

5 (100%) 1 vote

Leave a Reply